یکی از جذاب‌ترین لحظه‌های تخته نرد زمانی است که روی مهره تک حریف فرود می‌آیید و آن را به بار می‌فرستید. به این حرکت «زدن مهره» یا «ضربه‌زدن» می‌گویند. قانونش ساده است، اما بعد از ضربه چند نکته مهم وجود دارد: چه مهره‌ای قابل زدن است، مهره زده‌شده کجا می‌رود و صاحب آن چطور دوباره وارد بازی می‌شود؟
در این راهنما فرایند زدن را قدم‌به‌قدم و تصویری یاد می‌گیریم؛ بدون اینکه بحث خانه باز و بسته را دوباره تکرار کنیم. اگر هنوز درباره مقصد قانونی مطمئن نیستید، ابتدا مقاله «خانه باز و بسته در تخته نرد» را بخوانید.
پاسخ سریع: چه مهره‌ای را می‌توان زد؟
فقط مهره تک حریف قابل زدن است؛ یعنی پوینتی که دقیقاً یک مهره حریف روی آن قرار دارد. اگر عدد تاس شما به همان پوینت برسد، مهره خود را روی مقصد می‌گذارید و مهره حریف را به بار منتقل می‌کنید.
| وضعیت مقصد | امکان فرود | نتیجه |
|---|---|---|
| یک مهره حریف | بله | مهره حریف زده و به بار می‌رود |
| دو مهره یا بیشتر حریف | نه | خانه بسته است و حرکت انجام نمی‌شود |
| مهره خودی یا خانه خالی | بله | حرکت عادی بدون ضربه |
مهره تک یا بلات چیست؟
مهره‌ای که بدون مهره هم‌رنگ دیگری روی یک پوینت قرار گرفته باشد «مهره تک» یا Blot نام دارد. مهره تک در معرض ضربه است. به محض اینکه حریف با عدد دقیق تاس روی آن پوینت فرود بیاید، مهره از روی تخته برداشته و روی بار قرار می‌گیرد.
دو مهره هم‌رنگ روی یک پوینت، یک خانه ساخته‌شده ایجاد می‌کنند و دیگر با یک حرکت معمولی قابل زدن نیستند. پس خطر ضربه فقط برای مهره‌ای وجود دارد که تنها مانده است.
زدن مهره قدم‌به‌قدم چگونه انجام می‌شود؟
فرایند ضربه سه مرحله دارد:
- با عدد تاس به پوینتی می‌رسید که یک مهره حریف روی آن است.
- مهره حریف را از پوینت برداشته و روی بار وسط تخته می‌گذارید.
- مهره خودتان را روی همان پوینت مقصد قرار می‌دهید.
ضربه یک حرکت اضافه نیست. همان عدد تاسی که برای رسیدن به مقصد استفاده کردید، مصرف می‌شود.
یک مثال ساده از زدن مهره
فرض کنید مهره شما روی پوینت ۱۳ قرار دارد و یک مهره تک حریف روی پوینت ۸ است. اگر تاس ۵ داشته باشید، می‌توانید از ۱۳ به ۸ بروید. مهره حریف به بار می‌رود و مهره شما روی پوینت ۸ می‌نشیند.
اگر روی پوینت ۸ دو مهره حریف باشد، حرکت غیرقانونی است؛ چون آن خانه بسته شده است. اگر پوینت ۸ خالی یا متعلق به خودتان باشد، حرکت قانونی است اما ضربه‌ای اتفاق نمی‌افتد.
مهره زده‌شده کجا می‌رود؟
مهره زده‌شده روی «بار» قرار می‌گیرد؛ همان نوار یا بخش میانی تخته که دو نیمه صفحه را جدا می‌کند. مهره روی بار موقتاً از مسیر عادی بازی خارج می‌شود، اما هنوز بخشی از ۱۵ مهره بازیکن است.
تا زمانی که بازیکن مهره‌ای روی بار دارد، اجازه حرکت‌دادن مهره‌های دیگرش را ندارد. اول باید تمام مهره‌های روی بار را دوباره وارد تخته کند.
ورود دوباره مهره از بار
مهره از بار وارد خانه داخلی حریف می‌شود. عدد تاس، پوینت ورود را تعیین می‌کند. برای نمونه عدد ۱ به پوینت ۱ خانه حریف، عدد ۴ به پوینت ۴ و عدد ۶ به پوینت ۶ مربوط است.
اگر پوینت ورود خالی باشد، مهره خودی داشته باشد یا فقط یک مهره حریف روی آن باشد، ورود قانونی است. اگر دو مهره یا بیشتر حریف روی آن باشند، آن عدد برای ورود قابل استفاده نیست.
آیا هنگام ورود از بار می‌توان مهره حریف را زد؟
بله. اگر روی پوینت ورود فقط یک مهره حریف باشد، با ورود مهره خودتان آن را می‌زنید و به بار می‌فرستید. در نتیجه ممکن است در همان حرکتی که مهره خودتان را نجات می‌دهید، حریف را هم روی بار قرار دهید.
این ضربه دقیقاً از همان قانون مهره تک پیروی می‌کند و استثنا محسوب نمی‌شود.
اگر دو مهره روی بار داشته باشیم چه می‌شود؟
باید تا جای ممکن هر دو را وارد کنید. هر عدد تاس می‌تواند برای ورود یک مهره استفاده شود. اگر فقط یک پوینت ورود باز باشد، ممکن است تنها یک مهره وارد شود. اگر هیچ‌کدام از پوینت‌های ورود باز نباشند، نوبت بدون حرکت تمام می‌شود.
بعد از اینکه آخرین مهره روی بار وارد شد، اگر عدد تاس دیگری باقی مانده و حرکت قانونی وجود دارد، می‌توانید آن را با مهره واردشده یا مهره دیگری بازی کنید.
آیا زدن مهره اجباری است؟
خود «زدن» به‌تنهایی اجبار مستقل ندارد. شما باید تاس‌ها را طبق قانون بازی کنید و بیشترین تعداد حرکت قانونی ممکن را انجام دهید. اگر چند حرکت قانونی دارید، معمولاً می‌توانید بین حرکت ضربه‌دار و حرکت بدون ضربه انتخاب کنید؛ مگر اینکه قانون استفاده از هر دو تاس یا عدد بزرگ‌تر شما را به مسیر مشخصی محدود کند.
بنابراین جمله «هر وقت می‌توانی حتماً باید بزنی» قانون عمومی تخته نرد نیست. ممکن است زدن از نظر استراتژیک خوب یا بد باشد.
آیا بعد از زدن می‌توان با تاس دوم ادامه داد؟
بله. اگر با عدد اول مهره حریف را بزنید، وضعیت تخته تغییر می‌کند و سپس عدد دوم را روی تخته جدید بازی می‌کنید. می‌توانید همان مهره را دوباره حرکت دهید یا مهره دیگری را انتخاب کنید؛ به شرط اینکه حرکت قانونی باشد.
اگر حرکت اول باعث شود خانه‌ای باز یا بسته شود، این تغییر روی انتخاب حرکت دوم اثر می‌گذارد. ترتیب تاس‌ها در چنین موقعیت‌هایی مهم است.
زدن مهره با تاس جفت
در تاس جفت، چهار حرکت جداگانه دارید. هر مرحله می‌تواند به مهره تک حریف برسد و ضربه ایجاد کند. بعد از هر ضربه، مقصد بعدی دوباره از روی وضعیت تازه تخته بررسی می‌شود.
جفت را نباید یک حرکت بزرگ حساب کنید. برای مثال جفت ۳ چهار حرکت ۳تایی است و هر مقصد میانی باید قانونی باشد.
آیا می‌توان چند مهره را در یک نوبت زد؟
بله. اگر حرکت‌های جداگانه تاس به چند مهره تک حریف برسند، می‌توانید بیش از یک مهره را در همان نوبت بزنید. در جفت‌ها حتی امکان چند ضربه پیاپی وجود دارد؛ البته هر حرکت باید مقصد قانونی مستقل داشته باشد.
تعداد مهره‌های حریف روی بار محدود به یک مهره نیست و همه مهره‌های زده‌شده در همان بخش قرار می‌گیرند.
چه زمانی زدن مهره تصمیم خوبی نیست؟
زدن همیشه بهترین انتخاب نیست. ممکن است برای ضربه، یک خانه امن را ترک کنید و مهره خودتان را تک بگذارید. ممکن است حریف به‌راحتی از بار وارد شود و همان مهره شما را بزند. گاهی هم حفظ یک خانه مهم یا ساختن پرایم ارزش بیشتری از یک ضربه موقت دارد.
قبل از زدن این سه سؤال را بپرسید:
- آیا مهره من بعد از ضربه امن می‌ماند؟
- آیا پوینت‌های ورود حریف بسته‌اند یا حریف سریع برمی‌گردد؟
- آیا با این حرکت یک خانه مهم را از دست می‌دهم؟
زدن مهره چه مزیت‌هایی دارد؟
ضربه می‌تواند حریف را عقب بیندازد، چون مجبور می‌شود ابتدا از بار وارد شود. اگر چند پوینت خانه داخلی شما بسته باشند، ورود حریف سخت‌تر می‌شود. همچنین ضربه می‌تواند زمان لازم برای فرار مهره‌های عقب یا ساختن خانه‌های جدید را فراهم کند.
قدرت ضربه به وضعیت کل تخته بستگی دارد، نه فقط به خود مهره تک.
اشتباه‌های رایج هنگام زدن مهره
تلاش برای زدن دو مهره حریف
دو مهره یا بیشتر، خانه را می‌بندند. نمی‌توانید روی آن‌ها فرود بیایید یا یکی را انتخاب و به بار بفرستید.
گذاشتن مهره زده‌شده کنار تخته
مهره زده‌شده باید روی بار قرار بگیرد؛ از بازی خارج نشده است.
حرکت مهره‌های دیگر قبل از ورود از بار
تا وقتی مهره‌ای روی بار دارید، باید ابتدا آن را وارد کنید.
حساب‌کردن ضربه به‌عنوان حرکت اضافه
ضربه بخشی از همان حرکت تاس است و تاس اضافه ایجاد نمی‌کند.
تصور اینکه هر ضربه‌ای اجباری است
باید قانون مصرف تاس‌ها را رعایت کنید، اما در میان چند حرکت قانونی الزام عمومی برای انتخاب ضربه وجود ندارد.
تمرین پیشنهادی
یک مهره خودتان را روی پوینت ۱۳ و یک مهره حریف را روی پوینت ۸ بگذارید. تاس ۵ را بازی کنید و سه مرحله ضربه را انجام دهید. سپس مهره زده‌شده را روی بار بگذارید و چند حالت برای ورود آن بسازید: پوینت خالی، پوینت دارای مهره تک و پوینت بسته.
در مرحله بعد، یک حرکت جایگزین بدون ضربه بسازید و بررسی کنید کدام انتخاب از نظر امنیت مهره‌ها بهتر است.
پرسش‌های رایج
با چند مهره می‌توان خانه را از ضربه امن کرد؟
با قرارگرفتن دست‌کم دو مهره هم‌رنگ روی یک پوینت، آن خانه در برابر ضربه بسته می‌شود.
مهره زده‌شده از بازی حذف می‌شود؟
نه. روی بار قرار می‌گیرد و باید دوباره وارد تخته شود.
می‌توان هنگام ورود از بار مهره حریف را زد؟
بله، اگر روی پوینت ورود فقط یک مهره حریف باشد.
اگر نتوانیم از بار وارد شویم چه می‌شود؟
اگر هیچ پوینت ورود مربوط به تاس‌ها باز نباشد، نوبت از دست می‌رود.
آیا زدن مهره همیشه اجباری است؟
نه؛ مگر اینکه قوانین مصرف تاس‌ها در آن موقعیت فقط همان حرکت را مجاز کنند.
جمع‌بندی
برای زدن باید با عدد دقیق تاس روی پوینتی فرود بیایید که فقط یک مهره حریف دارد. مهره حریف به بار می‌رود و تا زمان ورود مجدد، صاحب آن نمی‌تواند مهره‌های دیگرش را حرکت دهد. ضربه حرکت اضافه نیست و همیشه هم انتخاب اجباری محسوب نمی‌شود. تصمیم خوب زمانی گرفته می‌شود که علاوه بر امکان ضربه، امنیت مهره خودتان و شرایط ورود حریف را هم ببینید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.